Recep Ali Aksoylu FERETİKONUN COĞRAFİ TESCİLİ VAR, KENDİSİ ?
Yazı Detayı
23 Eylül 2019 - Pazartesi 14:25
 
FERETİKONUN COĞRAFİ TESCİLİ VAR, KENDİSİ ?
Recep Ali Aksoylu
medya@acoor.net
 
 

Rize Bezi – Feretiko ile tüketici kimliğimin dışında tanışıklığım 20 yılı buluyor. O yılların ev tekstilinde Türkiye’nin en popüler markalarından Linda Tekstilin Genel Müdürü idim ve temin ettiğim atkısı kendir, çözgüsü pamuk olan örnek kumaşlardan aylar süren çalışma sonucu “Casa Mia” markalı çok özel bir koleksiyon hazırlattım. Hem şirketim pazarda ki bir fırsatı değerlendirecek, hem de memleketim Rize’den yüzbinlerce metre kumaş tedarik ederek ekonomisine katkıda bulunacaktım. Koleksiyonumuza hedef pazardan fevkalade güzel dönüşler aldıktan sonra seri imalatı programlama aşamasında Rize’de Rize Bezi – Feretiko üretilmediğini, dahası kenevir üretimi 1971’de büsbütün yasaklandığından ithal edilen ipliklerle Denizli ve Bursa’da üretilen kumaşların ülke genelinde farklı isimlerle, Rize’de de Rize Bezi – Feretiko adıyla satıldığını, kısmen de konfeksiyona dönüştüğünü öğrendim.

Azıcık istisnası vardı. Halk Eğitim Müdürlüğü marifetiyle Rize’de 2 binin üzerinde kadına dokuma öğretilmiş, birkaç kurs merkezinde de ithal iplikten feretiko dokunarak konfeksiyona, tekstile dönüştürülüyor.

O dönem vakıf olduğum bilgilerle Halk Eğitimin 2 binlerin başında “Rize Bezini Marka Yapacağız” tarzında ki yüksek volümlü hamasi nutuklarının taşıma suyla ve bu ölçekle beyhude olduğunu, kamu kaynaklarının da israf edildiğini o yıllarda defalarca dile getirmiş, yazmıştım.

ÇAY ÖNCESİNDE RİZENİN EN ÖNEMLİ ÜRÜNÜ İDİ

Feretiko’nun ana hammaddesi Kenevir, Çay öncesinde Rize ekonomisinin bel kemiği idi. Rizeli ürettiğinden tekstil, halat, çuval, yiyecek olarak hem kendisi kullanır, hem de ticaretini yapardı. Rivayete göre de en büyük alıcı da Devlet-i Aliyye idi.

1950’lerden sonra çaycılığın hızla gelişmesi ve bir tarım ürünü olarak fevkalade kazandırması, kenevire nazaran sağlıksız ama üretim maliyeti çok daha düşük petrokimya kökenli hammaddelerin pazara sunulmasıyla kenevir üretimi Rizeli için cazip olmaktan uzaklaştı. ABD’deki kenevir karşıtı güçlü lobilerin etkisiyle ABD yönetiminin baskısı sonucu Nihat Erim hükümeti de kenevir ekimine yasak getirince bu geleneksel ürünümüz, kültür mirasımız büsbütün unutulmaya terk edildi zaten.

2016 yılında 18 ilde koşullu kenevir üretimine yasal izin çıktı. Ancak izin koşulları çok ağır olmamasına rağmen ilimizde geçen yıla kadar kenevir ekimine ilgi duyan çiftçi aile olmadı. Üstelik çay eskisi kadar cazip olmadığından alternatif ürünlere yönelik arayışlarda sürerken kenevir ekimine ilgi duyulmamasının temelinde bir çok neden var. Geleneksel usulle liflerin ipliğe dönüştürülebileceği derelerin, su olanaklarının artık olmaması, tohum yetersizliği, kentlileşme, alternatif ürünlerin maliyet avantajları ilk aklıma gelenler.

9 Ocak’ta Sayın Cumhurbaşkanımızın kenevir seferberliği çağrısından sonra Rize’de bu yıl önceki yıl deneme üretimi izni alan aile dahil 15 dönüm kadar bir arazide kenevir ekimi yapıldı. Nitelikli tohum tedarik edilemediği için ekim yapılamaması, ekim talebinin yetersizliği, endüstriyel aşamaya geçilemediğinden liflerin nasıl değerlendirileceği bu yazımın konusu olmadığından yazımın başlığına dönmek istiyorum.

FERETİKOYA 2007’DE COĞRAFİ TESCİL ALINDI

Kenevir lifinden iplik üretimimiz sıfır düzeyinde, endüstriyel boyutta Rize Bezi -Feretiko üretimimiz yok ama bu hafta Ankara ATO Congresium Kongre ve Fuar Merkezi'nde gerçekleştirilen 2. Uluslararası Coğrafi İşaretli Ürünler Zirvesinde görücüye çıkabilmişiz.

Kenevir ekimi yasaktı ama Rize Bezi - Feretiko için Rize Valiliğinin 2005’de müracaat edip 2007’de Coğrafi İşareti aldığını 3 Mart 2018’de Rize Valiliğinde İl Sosyal Etüt Ve Proje Müdürü Dr. Esra Alemdaroğlu’nun organize ettiği “Rize Bezi Feretiko Coğrafi - Menşei İşaret Tescili” konulu toplantıda öğrenmiştim. DOKA’dan ve Ankara’dan üst düzey bürokrat ve uzmanlarında katıldığı toplantıda dile getirdiğim hususu burada da tekrarlamak istiyorum.

 

Romanya’dan ithal edilen kendir ipliğinin Denizli’de kumaşa çevrilmiş halini “Rize bezi – Feretiko” olarak sahiplenip Rize adına coğrafi tescil almak ne derece mantıklıdır, Rize’ye kazancı ne olacaktır.

Sakın yanlış anlaşılmasın, yaklaşık 20 yıldır çay ’a alternatif değil ama ikincil ürün olarak kenevirin Rize’de ekiminin yeniden başlaması, desteklenmesi, modern işletmecilik normlarıyla global marka olabilmesi için mücadele veren olarak derdim üzüm yemek, Coğrafi İşaretimizin karşılığını ekonomik olarak da alalım istiyorum.

Coğrafi tescil bizim ama ipliği, kumaşı, konfeksiyonu da bize ait olsun ki, Romanyalıya, Denizliliye değil Rize ekonomisine, Rizeliye faydası olsun istiyorum.

GELELİM ÖZETLE COĞRAFİ İŞARETİN NE OLDUĞUNA;

Menşe Adı, Mahreç İşareti ve Geleneksel Ürün olarak üçe ayrılan Coğrafi işaret, temel olarak yöresel ürün adını ifade eder. Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir.

Feretiko için alınan Coğrafi İşaretin “Mahreç İşareti” olduğunu toplantıda söylemişlerdi. Mahreç İşaretinde ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin belirli coğrafi sınırlar içinde gerçekleşmesi zorunludur. Rize Bezi Feretiko için yorumlarsak; ekim olmadığından liften iplik üretimi yapılamıyor ama ithal edilen ipliklerden Halk Eğitim Kursları bünyesinde miktarı az olsa da kumaş – konfeksiyon üretiliyor. Prosedür açısından feretikoya mahreç coğrafi işareti tamam da, bu boyutun Rize ekonomisine, Rizeliye katkısı minimal düzeydedir. Tatminden uzaktır.

Esasen Rize’de yetişen kenevirin doğanın etkisiyle kendine has bir özelliğe sahip olması, ürünün “menşe işareti” alabileceğini de ortaya koymakta. Zira ekolojik nedenlerle üretimi, işlenmesi ve diğer işlemleri ile yöreye, alana ve bölgeye mahsus karakterdedir.

Henüz Coğrafi İşaret alınma aşamasında olan Rize Çayını da, Anzer Balını da bu kategoride değerlendirebiliriz.

COĞRAFİ İŞARET NEDEN ÖNEMLİ?

Coğrafi İşaretlerle dünyada yıllık 200 milyar doların üzerinde bir katma değer oluşturulduğu belirtilmekte. Coğrafi işaretler, kendi topraklarının ürünlerini bir markaya dönüştürmelerine katkı sağlayarak kırsal topluluklar için kültürel ve ticari anlamda “yeniden doğuş” anlamına geliyor. Zira coğrafi işaret tescili alan ürün, hem bölgeye özel oluşu hem de kalite standartlarının göz önünde bulundurulduğu anlamına gelir.

Bu da küresel pazarda giderek şiddetlenen rekabet ortamında alıcı bulabilmede, satışlardan daha yüksek getiri elde edebilmede “kaliteli markalar” geliştirmek suretiyle yörelerin kendi isimlerini korumasını, üretilen ürünlerine güven duyulmasını sağlar.

Ankara’da 2.si yapılan Zirve’nin temel amacı da; Türkiye coğrafyasına ait ürünlerin bir markaya dönüşmesine katkı sağlayarak ülkemizin coğrafi işaretli ürün potansiyelini harekete geçirmek ve bu yolla büyüyen uluslararası ticaretten yararlanmasına ve kırsal kalkınma hedeflerine ulaşmasına katkı sağlamak olarak belirtiliyor.

Türkiye’de 2500 civarında olduğu tahmin edilen Coğrafi İşaret alabilecek üründen 400 kadarı tescil sürecini tamamlamış. Rize’nin Rize Bezi (Feretiko) haricinde Coğrafi İşareti almış diğer ürünleri de; Çayeli Kuru Fasulye Yemeği, Rize Baston Ekmeği, Rize Simidi, Derepazarı Pidesi.

Önemsediğim iki notu ekleyerek yazımı tamamlayayım.

Hep kafama takılmıştır; lifi, ipliği, kumaşı Rize’de üretilmese de Rize adına Coğrafi İşareti alınmış Rize Bezi – Feretiko konusunda Rize dışında Halk Eğitimler dokuma kursu açıyor, defileler düzenliyor!

Temel ürünümüz çay. Alternatifi düşünülemez ama sıkıntıları da çok. Rize’mizde kararların alınmasında etkili, yetkili olanlarımız çay plantasyonlarının dışında ekilebilen keneviri ticari ve istihdam boyutu bir yana kültür mirası olarak da değerlendirerek bölgede ekimini, ürüne dönüştürülmesini desteklenecek politikalar geliştirilmeliler.

Çok mu şey istiyoruz Rize adına.

Recep Ali Aksoylu

 
Etiketler: arsiv
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Eylül 2021
KÜÇÜK ADAMLARIN EGOSU HEP TEHLİKELİ OLMUŞTUR
27 Ağustos 2021
44 SENEDİR YAZIYORUM… PARA EĞİTİMİN ÖNÜNE GEÇİNCE
25 Haziran 2021
Fenerbahçe Spor Kulübü, futbolda Ali Koç ile başarılı değildir
06 Haziran 2021
SANAYİCİ DIŞ PAZARA YÖNELİNCE İÇERDE ÜRETİM, SATIŞ DURMA NOKTASINDA!
20 Nisan 2021
BU RAMAZAN KOMŞUMUZUN KALBİNE DOKUNALIM
18 Ocak 2021
DÜNYA YILDIZI MESUT ÖZİL LİGİMİZE RENK KATACAK
13 Ocak 2021
ALLAH AŞKINA RİZENİN SEMBOLU BARDAK OLUR MU?
12 Ocak 2021
Mağdur Çaykur Rizespor'dan Başka Herkes Konuşuyor!
05 Ocak 2021
YENİ ASGARİ ÜCRETİN EMEKLİ VE ORTANCA MAAŞLARINA BASKISI
13 Aralık 2020
RAHMİ METİN BAŞKANIM RİZE SİZDEN TOPA GİRMENİZİ BEKLİYOR
13 Aralık 2020
TOMAS HOCANIN ÇAYKUR RİZESPOR’U 7 SEZONUN EN İYİSİ
07 Kasım 2020
Mesut Yılmaz'a Vefa Borcu
19 Eylül 2020
BAKANLIĞIN DERS KİTAPLARI İSRAFINA EBA DA EKLENDİ Mİ?
20 Temmuz 2020
DÜŞECEK SON İKİ TAKIM ARASINDA Ç RİZESPOR OLABİLİR Mİ?
10 Haziran 2020
PERAKENDE DE STOK YÖNETİMİ
10 Mayıs 2020
YANLIŞ LOKASYONA KARŞI OLMAK, YATIRIMA KARŞI OLMAK DEĞİLDİR!
27 Nisan 2020
80’LERDEN SONRA ÇAY VE RİZELİ BİR DAHA Mİ !?
08 Nisan 2020
KREDİLER 3 AY ÖTELENDİ, PEKİ ÇEK’LER NE OLACAK?
29 Mart 2020
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANI APAR TOPAR Mİ GİTTİ?
24 Mart 2020
İÇİMİZ DIŞIMIZ CORONA. HEPİMİZİ ALDI HORONA!
03 Mart 2020
ÜNAL KARAMAN’A CAMİANIN DESTEĞİ TAM
01 Mart 2020
ARTIK GERİ DÖNÜŞÜ YOK, TEMİZLEYİP DÖNECEĞİZ İNŞALLAH
06 Şubat 2020
EUROLİG’DE EFES – FENERBAHÇE FİNALİ NEDEN OLMASIN !..
12 Ocak 2020
EKREM ORHON’U “ANLA”YABİLMEK
06 Ocak 2020
KANAL İSTANBUL DEĞİL, TÜRKİYE’NİN 2.BÜYÜK KENTİ PROJESİ
29 Aralık 2019
TÜRK MALI MI, YERLİ Mİ?
20 Aralık 2019
SAMSUN'DAN SARP'A... EMİN MİSİNİZ 
04 Aralık 2019
OVİT GEÇİLMESİN Mİ İSTENİYOR!
30 Kasım 2019
KONU İSTİHDAM, RAKAMI DEĞİL NİTELİĞİ ÖNEMLİ !..
19 Kasım 2019
ÇAY İYİ KAZANDIRINCA RİZELİ KENEVİRİ UNUTTU
16 Ekim 2019
Rizeli ve Elazığlı Gençler Biz ANADOLUYUZ Dediler
28 Eylül 2019
DÖNDÜK MÜ YİNE BAŞA!
08 Eylül 2019
KARADENİZ FOLKLORUNDA ARMONİK VE BAĞLAMA
14 Ağustos 2019
Vanpir Kelebek
18 Temmuz 2019
RİZE’DE Kİ SPOR TESİSLERİNE YEREL DEĞERLERİMİZİN ADININ VERİLMESİ, RAHMİ METİN BAŞKANDAN TALEBİMDİR
04 Temmuz 2019
Ne Vedat'mış Be
26 Haziran 2019
23 Haziranda Sevgi Dili Kazandı
10 Haziran 2019
Futbol Sadece Futbol Değildir !..
28 Mayıs 2019
RİZE’NİN ŞEHİR HASTANESİNE DEĞİL, HEKİME VE ENDÜSTRİYE İHTİYACI VAR
21 Mayıs 2019
Yeni Eğitim Matematiksiz mi ?
03 Mayıs 2019
ANAYASASI OLMAYAN İŞLETMELER / AİLE İŞLETMELERİNDE KURUMSALLIK
23 Ocak 2019
KASIMPAŞA GALİBİYETİ KÜMEDE KALMA ÜMİTLERİNİ YEŞERTTİ
30 Aralık 2018
RİZE MERKEZDE ZORUNLU KENTSEL DÖNÜŞÜM KARARI NASIL UYGULANACAK?
01 Ekim 2018
ÇAYKUR RİZE, COCU’YU GÖNDERİP ERSUN YANAL’A KAPI MI AÇACAK?
28 Eylül 2018
Vampir Kelebek Karadeniz'de Şimdide Arıcıları Tehdit Ediyor !..
24 Eylül 2018
Rize'de Kesilen Ağaç Konusunda Süreç İyi Yönetilemedi
31 Ağustos 2018
BAŞKAN KASAP’TAN ATMA TÜRKÜCÜ AHMET’E GECİKEN VEFA
08 Ağustos 2018
YANGIN EVİMİZDE, İŞİMİZDE. ALEVLERİN ÖNÜ ALINMALI
24 Temmuz 2018
SAMSUN-SARP DEMİRYOLU HATTI LÜKS DEĞİL, İHTİYAÇTIR
29 Haziran 2018
TÜRKİYE VE RİZE’DE 24 HAZIRAN’IN RAKAMLARLA ANALİZİ
16 Haziran 2018
NURAY AKSOY, MAMOŞ VE TEVAFUK
16 Haziran 2018
NURAY AKSOY, MAMOŞ VE TEVAFUK
10 Haziran 2018
İnsan Kaynaklarına Değer Veren Şirketlere Çalışmak
03 Haziran 2018
FENERBAHÇE’DE YILDIRIM ALİ KOÇ ARTIK BAŞKAN !
28 Mayıs 2018
ATATÜRK MİLLET BAHÇESİ VE İSTANBUL’UN HAVA LİMANLARI
25 Mayıs 2018
OLMADAN OLMUŞUN YÜKLEYECEĞİ RİSKE DİKKAT
26 Mart 2018
Tereyağı'nda Trabzon Kerameti
09 Mart 2018
KAFANIN İÇİ DAHIL YÜK TAŞIDIKÇA AĞIRLAŞIR.
05 Mart 2018
Herkesin Herkesi Yenebildiği Bir Garip Lig TFF 1. Lig !
12 Şubat 2018
Ezeli -Ebedi Rakibimiz Şampiyon Olsun Daha İyi
24 Ocak 2018
Siyasiler kampanyayı,Kime Neden Yapar !
30 Aralık 2017
Bari Asgari Ücretten Vergi Alınmasın !
02 Aralık 2017
ABD’DE Kİ KANITLAR TÜRK YARGISI İÇİN DE GEÇERLİDİR.
29 Kasım 2017
FW: FRANCHİSİNG BAYİLİK DEĞİLDİR, KOMPLE İŞLETMECİLİK MODELİDİR. RA Recep Ali Aksoylu Yanıtla| Bugün, 06:31 medya@acoor.net FRANCHİSİNG Bayilik Değildir.docx 22 KB 2 ekin (118 KB) Tümünü indir
21 Kasım 2017
RİZE RTEÜ’DE GARİP İŞLER OLUYOR…
09 Kasım 2017
EKMEĞİN DIŞI İÇİNDEN AZ Mİ KİLO ALDIRIYOR?
01 Kasım 2017
RİMER'in Rize yerel Kültürüne katkısı Kemençe,Tulum Mozika
23 Ekim 2017
GS – FB DERBİSİNDE CÜNEYT ÇAKIR NEDEN GÜNAH KEÇİSİ Kİ !..
Haber Yazılımı